Todo descubrimento ten unha historia: Por que as científicas e os científicos son grandes heroes STEAM
Por que lembramos moito mellor as historias que vemos, escoitamos ou lemos ca moitas das demais cousas que aprendemos durante os nosos anos de escola?
Moitas veces non lembramos unha ecuación matemática, unha fórmula ou unha lei científica, pero si lembramos as persoas que fixeron eses descubrimentos, especialmente se había algo no desafío ao que se enfrontaron ou na curiosidade que as levou a realizalos.
Esa é precisamente a idea que hai detrás de STEAM Heroes. A ciencia non consiste unicamente en aprender feitos, teorías, leis ou principios, senón tamén en coñecer as persoas que fixeron posibles eses descubrimentos. Cada descubrimento ten a súa propia historia, o seu propio heroe ou heroína. Xorde dun camiño único que conduciu ata el, e é precisamente esa historia a que ten o poder de inspirar ás xeracións presentes e futuras de estudantes.
Por que as historias son importantes na educación STEAM
Con frecuencia, o alumnado percibe a ciencia e as matemáticas como un conxunto de conceptos difíciles que só existen nos libros de texto. Cando a aprendizaxe se centra exclusivamente en definicións, fórmulas e procedementos, pode resultar complicado comprender por que estes contidos son importantes ou como se desenvolveron ao longo do tempo.
Introducir as persoas que hai detrás dos descubrimentos cambia esa perspectiva. Coñecer a vida de científicas e científicos, inventoras e inventores, así como de matemáticas e matemáticos, axuda ao alumnado a comprender que o progreso está impulsado pola curiosidade, a perseveranza, a creatividade e a colaboración. Os grandes descubrimentos non se producen dun día para outro. Son o resultado de facer preguntas, cometer erros, poñer a proba ideas e negarse a renderse.
Esta dimensión humana da ciencia fai que a aprendizaxe resulte máis atractiva e significativa. O alumnado comeza a ver que as científicas e os científicos eran persoas correntes que se enfrontaron a obstáculos, cuestionaron as ideas aceptadas e continuaron buscando solucións a pesar das dificultades.
Moito máis ca nomes famosos
A maioría das persoas recoñecen nomes como Isaac Newton ou Albert Einstein. Porén, a historia da ciencia está chea de persoas extraordinarias cuxos logros merecen tanta atención como os das figuras máis coñecidas.
O proxecto STEAM Heroes pretende cambiar esta realidade presentando ao alumnado unha colección equilibrada de 31 heroes STEAM históricos, representativos de diferentes disciplinas, culturas e contextos. Algúns son amplamente coñecidos, mentres que outros recibiron moito menos recoñecemento a pesar de realizar contribucións extraordinarias.
O proxecto pon en valor tanto a científicas e científicos amplamente recoñecidos como a outras científicas e outros científicos menos coñecidos, cuxo traballo segue influíndo na nosa vida cotiá.
O alumnado descubrirá figuras inspiradoras como:
- Ada Lovelace, cuxas ideas visionarias sentaron as bases da programación informática.
- Florence Nightingale, que transformou a atención sanitaria aplicando as matemáticas e a estatística á práctica médica.
- Alan Turing, cuxo traballo revolucionario contribuíu a dar forma á informática moderna e á intelixencia artificial.
- Pierre de Fermat, cuxas ideas matemáticas desafiaron xeracións de matemáticos.
- Mary Anning, cuxos descubrimentos de fósiles revolucionaron a nosa comprensión da historia da Terra.
- Tales de Mileto, un dos primeiros pensadores que explicou os fenómenos naturais mediante a observación e o razoamento, en lugar de recorrer ao mito.
- …e moitas outras científicas e moitos outros científicos.
Aínda que as súas historias son moi diferentes, todas estas persoas teñen algo en común: ningunha delas sabía que estaba facendo historia mentres realizaba o seu traballo. Simplemente estaban impulsadas pola curiosidade e polo desexo de comprender un pouco mellor o mundo.
Romper estereotipos a través de referentes
A representación importa na educación. Durante moitos anos, os logros científicos presentáronse a miúdo a través dun número limitado de figuras históricas, reforzando de maneira involuntaria determinados estereotipos sobre quen pertence aos ámbitos STEAM.
STEAM Heroes promove unha visión máis inclusiva ao presentar tanto referentes masculinos como femininos e ao poñer en valor logros científicos diversos. Este enfoque axuda ao alumnado a comprender que o talento, a creatividade e a curiosidade non dependen do xénero nin da procedencia das persoas.
Para moitas persoas mozas, especialmente para as nenas e para o alumnado que pode sentirse menos seguro nas ciencias ou nas matemáticas, coñecer referentes inspiradores con experiencias vitais diferentes pode marcar unha diferenza significativa. Anímaos a imaxinarse como futuras científicas e científicos, enxeñeiras e enxeñeiros, matemáticas e matemáticos ou persoas innovadoras.
Aprender a través da vida das científicas e dos científicos
As figuras históricas que aparecen en STEAM Heroes son moito máis ca simples biografías. As súas historias convértense no punto de partida de experiencias de aprendizaxe motivadoras que conectan a historia coa educación STEAM actual.
O proxecto STEAM Heroes está formado por módulos que combinan varios recursos complementarios: un vídeo baseado nunha narración, unha aventura dixital interactiva, unha actividade práctica de manipulación e unha secuencia pedagóxica.
Estes recursos animan ao alumnado a experimentar como pensan as científicas e os científicos: formulando preguntas, poñendo a proba ideas, debatendo posibilidades e buscando solucións. A través da aprendizaxe activa, desenvolven o pensamento crítico, a creatividade e a capacidade para resolver problemas, ao tempo que descobren as persoas que hai detrás dalgunhas das maiores ideas científicas da historia.
Inspirando á próxima xeración
Quizais a lección máis importante que nos deixaron estes heroes STEAM é que todo descubrimento comeza coa curiosidade.
Moito antes de que os seus nomes aparecesen nos libros de texto, eran simplemente persoas que intentaban resolver un problema, comprender un fenómeno ou responder a unha pregunta que espertaba a súa fascinación.
Por iso son uns heroes STEAM tan inspiradores.
Lémbrannos que a ciencia non é unha colección de respostas definitivas, senón un proceso continuo de exploración. E, o que é máis importante, amosan ao alumnado que a próxima gran idea podería comezar cunha pregunta formulada na aula de hoxe.
Porque detrás de cada gran avance científico hai unha historia que merece ser contada.
E quizais, algún día, unha das estudantes ou un dos estudantes de hoxe escriba a seguinte.