Μαθαίνοντας να Σώζουμε τον Πλανήτη – Ένα Πείραμα τη Φορά
Πώς η εκπαίδευση STEAM και η βιωσιμότητα συμβαδίζουν
Έχετε αναρωτηθεί ποτέ τι συμβαίνει όταν οι μαθητές σταματούν να ρωτούν «Γιατί πρέπει να το μάθω αυτό;» και αρχίζουν να ρωτούν «Πώς μπορώ να το χρησιμοποιήσω αυτό για να διορθώσω κάτι πραγματικό;»
Αυτή η αλλαγή βρίσκεται στην καρδιά των όσων μπορεί να επιτύχει η σύγχρονη εκπαίδευση STEAM. Όπως διερευνήσαμε στο προηγούμενο άρθρο μας για το έργο STEAM Heroes, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στις τάξεις των φυσικών επιστημών και των μαθηματικών είναι το χάσμα μεταξύ των αφηρημένων εννοιών και του κόσμου στον οποίο ζουν πραγματικά οι μαθητές. Όταν η μάθηση είναι αποσυνδεδεμένη από την πραγματική ζωή, το κίνητρο εξασθενεί. Αλλά όταν συνδέεται με αυθεντικά προβλήματα όπως: τη ρύπανση, τη σπατάλη τροφίμων, τη χρήση ενέργειας, τότε κάτι αλλάζει.
Το STEAM Heroes είναι χτισμένο ακριβώς γύρω από αυτή την ιδέα: να κάνει τη μάθηση σχετική, συνδέοντάς την με πλαίσια της πραγματικής ζωής και προκλήσεις με τις οποίες οι μαθητές μπορούν να ταυτιστούν. Η βιωσιμότητα είναι μια από τις πιο ισχυρές γέφυρες για να γίνει ακριβώς αυτό. Η κλιματική αλλαγή δεν είναι υποθετική, η ποιότητα του αέρα έξω από το παράθυρο του σχολείου δεν είναι απλώς μια άσκηση βιβλίου.
Ας είμαστε ειλικρινείς: η «βιωσιμότητα» μπορεί να ακούγεται σαν μια λέξη κλειδί, που πετούν οι ενήλικες σε συνέδρια. Αλλά όταν οι μαθητές καταφέρνουν να φτιάξουν ένα έξυπνο σύστημα άρδευσης, να αναλύσουν την ποιότητα του αέρα στη γειτονιά τους ή να προγραμματίσουν ένα εργαλείο που καταγράφει τη σπατάλη τροφίμων στη σχολική καντίνα- κυλικείο, τότε είναι που τα πράγματα γίνονται πραγματικά. Αυτό είναι το STEAM στην πράξη.
Το STEAM (Επιστήμη, Τεχνολογία, Μηχανική, Τέχνες και Μαθηματικά) δεν είναι απλώς ένα πιασάρικο ακρωνύμιο. Είναι ένας τρόπος διδασκαλίας που γκρεμίζει τους τοίχους μεταξύ των μαθημάτων και βάζει τους μαθητές στη θέση του οδηγού της μάθησης. Και όταν συνδυάζεις το STEAM με τη βιωσιμότητα, κάτι κουμπώνει. Ξαφνικά, ο κόσμος έξω από την τάξη γίνεται το πρόγραμμα σπουδών.
«Το καλύτερο πράγμα με το STEAM και τη βιωσιμότητα μαζί; Δεν υπάρχουν ψεύτικα προβλήματα. Κάθε πρόκληση είναι πραγματική και οι μαθητές το γνωρίζουν».
Γιατί αυτός ο συνδυασμός λειτουργεί τόσο καλά;
Οι προκλήσεις της βιωσιμότητας είναι περίπλοκες. Η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία, τα συστήματα τροφίμων, η ενέργεια – τίποτα από αυτά δεν έχει μία και μοναδική απάντηση. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος που είναι ιδανικά για τη μάθηση STEAM. Οι μαθητές δεν μπορούν απλώς να απομνημονεύσουν έναν τύπο και να θεωρήσουν ότι τελείωσαν. Πρέπει να ερευνήσουν, να σχεδιάσουν, να δοκιμάσουν, να αποτύχουν και να προσπαθήσουν ξανά. Πρέπει να σκεφτούν σαν μηχανικοί ΚΑΙ καλλιτέχνες ΚΑΙ επιστήμονες, μερικές φορές όλα μαζί.
Επιπλέον, δίνει κίνητρο. Όταν ένας μαθητής της Γ’ Γυμνασίου συνειδητοποιεί ότι το έργο του μπορεί πραγματικά να βοηθήσει την κοινότητά του να μειώσει τη χρήση ενέργειας, δεν κάνει απλώς εργασία για το σπίτι, κάνει κάτι ουσιαστικό. Αυτή η αλλαγή στη νοοτροπία αλλάζει τα πάντα.
Πρακτικά Παραδείγματα
Εργαστήριο Δεδομένων Σχολικού Κήπου | Έργο Ελέγχου Απορριμμάτων | Hackathon Εφαρμογής για το Κλίμα | Μικρό έξυπνο Σύστημα για την Άρδευση |
Οι μαθητές φυτεύουν έναν λαχανόκηπο και στη συνέχεια χρησιμοποιούν τα μαθηματικά και την επιστήμη για να παρακολουθούν την ανάπτυξη, τη χρήση του νερού και την υγεία του εδάφους. Παρουσιάζουν τα ευρήματα με γραφήματα (infographics) που σχεδιάζουν οι ίδιοι.
| Οι ομάδες ξεχωρίζουν, ζυγίζουν και κατηγοριοποιούν τα απορρίμματα του σχολείου μιας εβδομάδας. Στη συνέχεια χρησιμοποιούν τα δεδομένα τους για να επανασχεδιάσουν το σύστημα ανακύκλωσης και να το παρουσιάσουν στη διεύθυνση του σχολείου. | Ομάδες προγραμματισμού δημιουργούν εφαρμογές ή πίνακες ελέγχου (dashboards) που οπτικοποιούν τοπικά κλιματικά δεδομένα –τάσεις θερμοκρασίας, κίνδυνο πλημμύρας, ποιότητα αέρα– χρησιμοποιώντας ανοιχτά κυβερνητικά σύνολα δεδομένων. | Οι μαθητές κατασκευάζουν ένα απλό σύστημα χρησιμοποιώντας αισθητήρες υγρασίας, το οποίο ποτίζει τα φυτά μόνο όταν το έδαφος είναι στεγνό. |
Η Τέχνη στο STEAM μετράει επίσης
Μην παραλείπετε το «Α» (Arts). Όταν οι μαθητές δημιουργούν τοιχογραφίες για την απώλεια της βιοποικιλότητας, γράφουν ταινίες μικρού μήκους για την ρύπανση από τα πλαστικά ή σχεδιάζουν συσκευασίες που δεν παράγουν απορρίμματα (zero waste), επικοινωνούν περίπλοκες ιδέες σε ανθρώπους που μπορεί να μην διάβαζαν ποτέ μια επιστημονική έκθεση. Η τέχνη κάνει τη βιωσιμότητα συναισθηματική, και το συναίσθημα οδηγεί στην αλλαγή…
Το ξεκίνημα δεν χρειάζεται να είναι μεγαλεπήβολο
Οι εκπαιδευτικοί δεν χρειάζονται κάποια επιχορήγηση ή ένα φανταχτερό εργαστήριο για να ξεκινήσουν. Ένας κάδος κομποστοποίησης, ένα βροχόμετρο, μια δωρεάν πλατφόρμα προγραμματισμού και μια τάξη γεμάτη περιέργεια είναι υπεραρκετά. Τα έργα αναπτύσσονται από εκεί και πέρα. Αυτό που έχει σημασία είναι να δοθεί στους μαθητές ένα πραγματικό πρόβλημα, μερικά εργαλεία και η ελευθερία να κάνουν λάθη και να βρουν τη λύση.
Επειδή αυτή είναι η αλήθεια: οι μαθητές στις σημερινές τάξεις θα είναι εκείνοι που θα αντιμετωπίσουν στην πραγματικότητα τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Η εκπαίδευση STEAM δεν τους προετοιμάζει απλώς για θέσεις εργασίας, τους προετοιμάζει να γίνουν αυτοί που θα μπορούν να λύνουν τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει ο πλανήτης.